Diz Kireçlenmesi Ve Fizyoterapi
- Furkan Keskin
- 3 May 2022
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 1 Eki 2022
DİZ EKLEMİMİZ NELERDEN OLUŞUR?
Diz eklemi vücudumuzun en büyük ve en güçlü eklemidir. Diz eklemini oluşturan üç kemiğin uçları, dizinizi büküp düzeltirken kemikleri koruyan ve yastık görevi gören pürüzsüz, kaygan bir madde olan eklem kıkırdağı ile kaplıdır.
Menüsküs adı verilen kama şeklindeki iki kıkırdak parçası, uyluk kemiğiniz ve kaval kemiğiniz arasında "amortisör" görevi görür. Eklemi yumuşatmaya ve sabit tutmaya yardımcı olmak için sert ve lastiksi yapıdadır. Ayrıca diz eklemi, sinovyal membran adı verilen ince bir tabaka ile çevrilidir. Bu zar kıkırdağı yağlayan ve sürtünmeyi azaltan bir sıvı salgılar.
DİZ NASIL KİREÇLENİR?
Diz kireçlenmesinde ise diz eklemindeki kıkırdak yıllar içinde yavaş yavaş aşınır. Kıkırdak aşındıkça yıpranır ve pürüzlü hale gelir ve kemikler arasındaki koruyucu boşluk azalır. Eklemin beslenmesi de buna bağlı azalır. Bununla beraber kireçlenme, eklem kıkırdağı kaybı, kemiğin yeniden şekillenmesi ve diz ekleminde ağrı, şişme, şekil bozukluğu ve instabilite ile sonuçlanan diz çevresi kas zayıflığı ile karakterize bir dejeneratif bozukluktur.
Diz ekleminde daralmış boşlukları gösteren 100 kg bir bireyde iki taraflı dizlerin önden ve ağırlık taşıyan radyografisi.
DİZ NEDEN KİREÇLENİR?
Diz kireçlenmesinin nedenleri, kronik tekrarlayan travma veya eklem enfeksiyonu, doğuştan veya gelişimsel hastalık ya da otoimmün artritin bir sonucu olabilir. Bununla beraber nedeni bilinmeyen bir şekilde de ortaya çıkabilir.
DİZ KİREÇLENMESİNDE RİSK FAKTÖRLERİ
50 yaşın üstünde olmak: Yaşlanmaya bağlı risk artar
Kadın cinsiyet: Kadınlarda 2 kat fazla görülür.
Obezite: Artmış vücut kitle endeksi, riski de arttırır.
Daha önce diz yaralanması riski: Menüsküs, kırık, dizde bağ yaralanması, bacak boyu eşitsizliği vs.
Eklemde gevşeklik: Eklemi oluşturan yapıların güçlü olamaması
Aşırı kullanım: Ağır işte yük taşıma, mesleki olarak dizde sürekli aynı hareketin oluşması gibi
Genetik hikaye: Ailede kireçlenme hikayesi olması
GENEL ŞİKAYETLER NELERDİR?
Ağrı
Dizde sabah tutukluluk oluşması (Yarım saat kadar)
Dizde hassasiyet
Dizden ses gelmesi
Dizde şekil bozukluğu
Hareket kısıtlılığı
FİZİK TEDAVİ
Fizik tedavinin birincil hedefleri; ağrıyı azaltmak, fonksiyon ve eklem stabilitesini arttırmaktır. Bununla beraber günlük yaşamda hastanın tedavi programına aktif katılımı çok önemlidir.
Hastalar, aşağıdakileri içeren birincil bileşenlerle bireyselleştirilmiş egzersiz programları almalıdır;
Güçlendirme egzersizi
Düşük etkili aerobik egzersiz: ( Yürüyüş, bisiklet sürme, yüzme gibi )
Nöromüsküler yeniden eğitim
Hareket açıklığı egzersizleri
Germe egzersizleri
NEDEN EGZERSİZ YAPMALIYIM?
Diz eklemleri bütün vücudun yükünü taşıyan eklemdir. Bu eklem çevresindeki kasların zayıf olması dize binen yükü daha da arttıracaktır. Bu yüzden güçlendirme egzersizleriyle dizin ön ve arkasındaki kasları kuvvetlendirerek, dizde lenfatik akış ve kan dolaşımı için yeterli boşluğun oluşmasını böylece diz ekleminin beslenmesini arttırır. Bu sayede ağrıyı azaltır. Bununla beraber programa aerobik egzersizler de ( yürüme, bisiklet sürme gibi) eklenerek eklemin beslenmesi arttırılır ve iyileşme maksimuma çıkarılmaya çalışılır. Bu yüzden egzersiz bu hastalarda önemli yer tutar.
Egzersizlerden maksimum faydayı alabilmek için hastaya özgü olan kişiselleştirilmiş egzersiz programı uygulanmalıdır. Zira bir hareket bir hastada olumlu etki gösterirken, diğerinde şikayetleri arttırabilir.
YÜRÜYÜŞ YAPMAK DİZİMİ AŞINDIRIR MI?
Hayır. Hatta aksine düşük düzeyde yürüyüş yapmak, bisiklet sürmek gibi egzersizler eklemler arasındaki beslenmeyi arttırarak kireçlenme riskini azaltır ve o dokuların iyileşmesine katkıda bulunur. Bu yüzden fizyoterapistiniz diz çevresi kasları yeterince güçlü bulmuş ise yürüyüşü de egzersiz programına dahil edecektir.
UYGULANABİLECEK DİĞER FİZİK TEDAVİ AJANLARI
Akupunktur: Moksa yöntemi ile uygulanan akupunktur tedavileri ağrıyı azaltmada etkili olabilir.
Manuel Terapi: Bazı çalışmalar ağrı ve hareket kısıtlılığını azaltmada etkili olduğunu kanıtlamıştır.
Kinezyo Bantlama: Bu yöntem ödemi azaltma, diz ağrısını kontrol etmede son derece etkilidir.
Tens: Ağrıyı azaltmada kullanılabilecek bir yöntemdir.
Günlük Yaşama Uyum: sandalyelerin, yatakların ve klozet koltuklarının yüksekliğinin artması, merdivenler için tırabzan kullanımı, duşa kabinli küvetin değiştirilmesi, yüksek koltuk seviyesi, kolay erişim ve otomatik vites değişimi olan bir arabaya geçiş gibi uyumlar sağlanmalıdır.
YARDIMCI CİHAZ / AYAKKABI KULLANIMI
Etkilenen eklem üzerindeki mekanik yükü azaltmak için yardımcı cihazlar kullanılır (kanadyen, walker, baston gibi).
Ağrıyı azaltmak ve katılımı artırmak için evde ve/veya işte yürüme yardımcılarının, yardımcı teknolojinin ve uyarlamaların kullanılmasının değerlendirilmesi önerilir. ( karşı tarafa baston kullanımı gibi )
Topuk yüksekliği < 38 mm olan esnek ayakkabıların diz yükünü en aza indirdiği bildiriliyor
Unloader dizlik tek kompartmanlı diz kireçlenmesi olan hastalarda kullanılır ve yükü eklemin ağrılı tarafından uzaklaştırmak için tasarlanmıştır.
DİYET UYGULAMASI FAYDALI MIDIR?
Egzersiz programına ek olarak kilo verilmesi için uygun diyet programı hazırlanması tedavi etkinliğini arttırmaktadır. Bununla beraber hastada ağrı ve fonksiyonel kullanımda gelişmeler daha da iyi olmaktadır. Bu yüzden egzersiz programına ek olarak diyet programını mutlaka eklemeliyiz. Çünkü obezite sadece diz kireçlenmesi gelişimi için değil, aynı zamanda kireçlenmenin ilerlemesi için de değiştirilebilir bir risk faktörüdür.
TAKVİYE GIDA ALIMI
Hastalarda tip 2 kollojen alımı, C ve D vitamini, glikozamin ve chondroitin kullanımı eğer hastada eksiklik varsa kullanılmalıdır. Bazı durumlarda ağrıyı azalttığını söyleyen makaleler mevcuttur.
Siz de bu rahatsızlıklardan birine sahipseniz, kaliteli bir fizik tedavi hizmetine ihtiyacınız vardır. Klinik bakış açısı ve kanıta dayalı fizyoterapi ile sizlere en iyi hizmeti sunan fizyoterapistlerimizin bulunduğu, Osmaniye'de hizmete açılan Fizmer Fizyoterapi Merkezine sizleri bekleriz.
Yorumlar